آماده سازی محل بتن ریزی ، تراکم، تحکیم، پرداخت

قبل از آنكه عمليات بتن‌ريزي انجام شود، بايد محل بتن‌ريزي كنترل گردد ، اگر بتن‌ريزي بر روي زمين انجام مي‌شود، سطح زمين بايد عاري از هر گونه مواد زايد، تميز و متراكم باشد. بايد بسته به شرايط رطوبت محيط و زمين، از ساعتها قبل بر روي زمين آب پاشي شود تا رطوبت زمين در حالت اشباع با سطح خشك بوده، ولي عاري از آب اضافي باشد.

 

- ابعاد قالب‌ها بايد مطابق با نقشه‌هاي اجرايي باشد و اندازه داخلي قالب‌ها در حد رواداريهاي مجاز باشد.

-قالب‌ها بايد در محل خود كاملاً محكم نصب شده باشند. بنابراين با اعمال ضربه و نيرو به قالب‌ها هيچگونه لغزشي نبايد در قالب‌ها مشاهده گردد. به عبارت ديگر، از مهار بودن قالب‌ها اطمينان حاصل شود.

-داخل قالب‌ها بايد كاملاً تميز و عاري از هر گونه مواد زايد باشد. وجود مواد زايد مانند خرده چوب، آب، برف، يخ، گل و لاي و شاخه و برگ درختان سبب كيفيت نامطلوب بتن مي‌گردد.

-براي آنكه از چسبندگي بتن به قالب جلوگيري گردد و همچنين آب بتن توسط قالب چوبي جذب نگردد، بايد سطوح قالب روغنكاري شود.

-قبل از بتن ريزي، وضعيت ميلگرد از نظر خوردگي بايد بررسي شود. اگر بر سطح ميلگرد زنگ كم مشاهده گردد ( زنگ با ناخن و يا گوني زبر از بين برود) و آج آن صدمه نديده باشد، استفاده از آن ميلگرد بدون مانع است. حتي اين مقدار زنگ باعث افزايش مقاومت پيوستگي مي‌شود. اما اگر مقدار زنگ روي ميلگردها زياد است، بايد با ابزار مناسب نسبت به زدودن زنگ اقدام شود. روش مناسب زدودن زنگ، ماسه پاشي است، اما فرچه يا سنباده و يا برس مناسب نيست، زيرا فقط سبب صيقلي شدن زنگ مي‌گردد. مقدار زياد زنگ نه تنها فرآيند خوردگي را تشديد مي‌كند، بلكه سبب كاهش مقاومت پيوستگي بين ميلگرد و بتن مي‌گردد. در صورتي كه خوردگي سبب آسيب ديدگي آج ميلگرد و يا سبب ايجاد حفره در ميلگرد شده باشد، بايد از به كار بردن آن ميلگرد اجتناب گردد.

-ممكن است روي سطح ميلگرد، قشري از ملات حاصل از بتن ريزي قبلي مشاهده شود. چنانچه فاصله زماني بتن‌ريزي قبلي و بعدي فقط چند ساعت باشد، نياز به پاك كردن ملات از سطح ميلگردها نيست، در غير اين صورت بايد آن قشر ملات پاك شود.

ریختن بتن:

- مهمترین مسئله در هنگام ریختن بتن ، امکان جدا شدن دانه ها است . مهندس کارگاه باید کاملا" مراقب باشد تا هنگام ریختن بتن ، از عواملی که سبب جدا شدن دانه ها می شود احتراز شود. توصیه میشود فاصله قرارگیری بتن از محلی که بتن سرازیر میشود حتی المقدور کم بوده و از50 سانتیمتر تجاوز نکند.

در بتن ریزی هایی نظیر بتن ریزی ستون که امکان عبور دادن لوله پمپ از قالب و تنظیم ارتفاع مناسب بتن ریزی میسر نباشد ، بهتر است که در قالب و در فواصل مناسب (مثلا" 1 متر به 1 متر ) روزنه هایی تعبیه نموده و بتن ریزی را از این روزنه ها انجام داد.

       

                      بتن ریزی ستون با پمپ بتن                                                                    بتن ریزی در ستونها با تعبیه روزنه

 

در مورد بتن ریزی در کف ها باید به دو نکته توجه کرد: ا- بتن را نباید به صورت توده بزرگی خالی کرد و سپس با حرکت افقی آن را جابجا کرده و قالب را پر کرد زیرا سبب جدائی دانه ها میشود .2- بتن ریزی باید به گونه ای انجام گیرد که بتن ریخته شده تحت فشار وسیله تخلیه بتن قرار نگیرد زیرا سبب آب انداختن بتن میشود.

                      

                                         روش اشتباه                                                                                                              روش درست

 

بتن ریزی سطوح شیب دار از پایین به طرف بالا انجام می شود تا وزن بتن بالا به تراکم بتن پایین کمک کند .

تراکم :

پس از بتن ریزی باید با وسایل مناسب و با توجه به نوع بتن ، آنرا متراکم نموده و این عمل باید چنان انجام گیرد که هوای محبوس داخل بتن خارج شده و بتن یکپارچه دور میلگرد مدفون و نمایش کلیه زوایای قالب را پر کند . وقتی که بتن در قالب ریخته می شود حبابهای هوا می توانند بین 5% (در مخلوط با کارایی بالا ) و 20% ( در مخلوط با اسلامپ کم) از کل حجم را اشغال کند و این امر بشدت مقاومت فشاری ( به ازای هر یک درصد هوای محبوس 6-5% افت مقاومت فشاری ) و ماندگاری بتن را کاهش می دهد.

                            

                             تراکم مناسب بتن                                                                                  تراکم نا مناسب بتن   

 

بطور خلاصه به دلایل زیر خروج حبابهای هوای محبوس و تراکم بتن الزامی است :

- جلوگیری از کاهش مقاومت بتن که به ازای هر یک درصد هوای محبوس 5/0 الی 6/0 افت مقاومت فشاری

- کاهش نفوذ پذیری بتن در مقابل آب و سایر مایعات مهاجم

- افزایش مقاومت سازه بتنی با افزایش سطح بتن با میلگرد و اتصال کامل نیرو ها

- جلوگیری از ظاهر نامناسب بتن و کرمو شدگی  

متراکم کردن بتن با وسایل مکانیکی:  

لرزاننده ها ، ویبراتورها:  

ویبراتورها به صورت ارتعاش درونی به وسیله فرکانس ( تعداد نوسانات در دقیقه ) و دامنه تاثیر آنها از مراکز ارتعاش از یکدیگر متمایز می شوند . ویبراتورهای درونی به صورت میله ای برای متراکم کردن بتن های دیوارها ، دالها ، تیرها، ستونهاو.... توصیه می شوند . قطر قسمت مرتعش کننده ویبراتورها از 20 میلیمتر به بالاست و دامنه اثر ویبراتورها با قطر مرتعش کننده و فرکانس متغیراست و برای کارهای عادی شعاع عمل موثر با توجه به قطر ویبراتور برای کارهای عادی 40 سانتی متر است.  

حتی الا مکان مرتعش کننده بصورت قائم و در اثر وزن طبیعی خود در بتن فرو رود و در هنگام خروج بایستی حتما" به آرامی خارج گردد تا حفره ناشی از ورود ویبراتور پر شود. 

معمولا" عمل ویبره کردن مناسب در محل کار ، با ظاهر سطح لایه بتن ارزیابی می شود که اصول آن شامل موارد زیر است:

1) مسطح بودن کلی لایه بتنی ، مدفون بودن مصالح سنگی درشت دانه ، ظاهر شدن یک لعاب نازک شیره ملات روی سطح بتن و مشاهده خمیر سیمان در محل اتصال بین بتن و قالب

2) خارج شدن و به سطح آمدن حباب های هوای بزرگ در هنگام ویبره ، در صورت مشاهده چنین حباب هایی ، تراکم کامل انجام گرفته است.

لرزاندن بیش از اندازه بتن خصوصا" برای بتن های با اسلامپ بالا باعث تفکیک دانه ها می گردد . مدت زمان مناسب جهت قراردادن ویبراتور در بتن حدودا" مطابق جدول می باشد.  

پرداخت بتن :

شمشه کشی

در هنگام شمشه كاري، شمشه بر روي سطح بتن بايد به صورت اره‌اي حركت داده ‌شود و در هر حركت، مسافت كوتاهي به طرف جلو منتقل گردد. برای تراز کردن سطح یک دال در هنگام حركت شمشه به طرف جلو بايد مقدار مسافت طي شده بسياركوتاه باشد تا شمشه سبب آسيب‌ديدگي سطح بتن نگردد.

استفاده از شمشه های داری ویبره برای تراز کردن و متراکم نمودن سطح ، به صورت همزمان

ماله کشی :

براي بتن معمولي نوع چوبي بهتر است زيرا چوب، ملات (خمير سيمان و ماسه) را بر سطح حركت داده و در نتيجه سطح بتن به صورت باز باقي مانده و آب آوري شدت نمي‌يابد . درمواردي كه بتن از نوع سبك است و يا چسبنده باشد، بايد از تخته ماله از نوع آلياژ منيزيم استفاده گردد. تخته ماله منيزيمي فقط خمير سيمان و ماسه بسيار ريز موجود در سطح را حركت مي‌دهد و انرژي كمتري صرف ماله‌كشي مي‌شود و همچنين سطح بتن گسيخته نمي‌گردد. هنگامي كه براي بتن با وزن مخصوص معمولي از تخته ماله منيزيمي استفاده مي‌شود ، بهتر است كه اولين ماله‌كشي با ماله چوبي باشد تا سطح نيمه بسته بتن باز گردد ، زيرا تخته ماله منيزيمي سطح بتن را مسدود مي‌كند

عمل تخته ماله كشي بايد بلافاصله پس از شمشه كردن صورت گيرد و قبل از آنكه آب آوري در سطح بتن مشاهده گردد، بايد به اتمام برسد. به طور كلي عمل پرداخت كه در هنگام آب آوري انجام مي‌پذيرد سبب جدا شدن لايه سطحي بتن مي‌گردد

ماله آلومينيومي و منيزيمي راحت‌تر در سطح بتن حركت مي‌كنند، در اين صورت از مقدار انرژي مورد نياز كاسته مي‌شود. عرض ماله دستي بايد به صورت كاملاً افقي (بدون ايجاد زاويه) بر روي سطح بتن قرار داده ‌شود و آن را به صورت اره‌اي و قوسي حركت داده تا منافذ پر شده و سطح بتن كاملاً هموار گردد

ماله کشی صحیحی با ماله مناسب

 

پرداخت نهایی :

بايد توجه داشت با پرداخت نهايي از مقاومت لغزش سطح بتن كاسته مي‌شود، اما مقاومت سايش سطح افزايش مي‌يابد. بنابراين اگر مقاومت سايشي بتن در حد نسبتا" زياد ضروري است بايد حداقل يكبار نسبت به پرداخت نهايي اقدام گردد و با افزايش تعداد عمل پرداخت نهايي، مقاومت سايش افزايش مي‌يابد. اما اگر مقاومت لغزشي اهميت بيشتري دارد، بايد مرحله پرداخت نهايي حذف گردد.

پوسته پوسته شدن ناشی از پرداخت غلط

هر گاه آب حاصل از آب آوري بر سطح بتن مشاهده گرديد، بايد عمليات پرداخت متوقف گردد تا آب از سطح بتن تبخير شود ، اگر شرايط رطوبت و دماي محيط به صورتي است كه امكان تبخير آب حاصل از آب انداختن در مدت كوتاه وجود ندارد، مي‌توان با يك تمهيد ساده نسبت به رفع آب سطح بتن اقدام نمود. با گذاشتن يك لايه گوني بر سطح بتن و ريختن گرد سيمان بر روي سطح پارچه چتايي، سريعا" آب سطح جذب و حذف مي‌گردد. اما بايد توجه داشت كه به هيچ وجه نبايد گرد سيمان بر روي سطح بتن به صورت مستقيم ريخته شود، زيرا باعث تضعيف بيشتر لايه سطحي بتن مي‌گردد.

عمل آوری :

عمل آوري روندي است كه جهت حفظ رطوبت و حرارت بتن در مدت زمان معين بلافاصله پس از جاگذاري و پرداخت بتن انجام مي‌گردد. عمل آوری بتن روی ویژگی های بتن سخت شده از جمله کاهش نفوذ پذیری و مقاومت در برابر یخ زدن ، مقاومت فشاری و دوام تاثیر بسزایی دارد.

به جهت جلوگیری از ایجاد ترک و سایر موارد نامطلوب ، ضروری است عمل آوری بتن بلافاصله پس از تراکم بتن آغاز شود تا بتن از وقوع ترکها و ... حفظ شود. لازم به ذکر است که در رطوبت نسبی کمتر از 80% ، هیدراسیون بتن تقریبا" متوقف می گردد ؛ جلوگیری از این امر بخصوص برای عیارهای بالا نیاز به دقت بسیار دارد.

حداقل زمان عمل آوری طبق آیین نامه بتن ایران (آبا )

خوب: محیط مرطوب و محافظت شده ( رطوبت نسبی بیشتر از 80 درصد و محافظت شده در برابر تابش مستقیم خورشید و باد.)

ضعیف : محیط خشک و محافظت نشده ( رطوبت نسبی کمتر از 50 درصد و محافظت نشده در برابر تابش مستقیم خورشید و باد ).

متوسط: شرایطی بین دو حد خوب و ضعیف

در صورتیکه دمای سطح بتن اندازه گیری یا محاسبه نشود، میتوان آنرا معادل هوای مجاور سطح بتن فرض کرد .

عواملی نظیر سرعت باد و میزان تبخیر سطحی و دمای مخلوط بتن هنگام ریختن ، رطوبت محیط و دمای آن عواملی می باشند. که روی یکدیگر اثر متقابل خواهند داشت. تبخیر بیش از میزان یک کیلوگرم بر متر مربع در ساعت باعث بوجود آمدن ترک های خمیری در سطح بتن خواهد شد و این تبخیر حتی در اثر وزش یک نسیم ملایم یا دمای بالای 20 درجه سانتی گراد و تابش ملایم آفتاب اتفاق خواهد افتاد.

عمل‌آوري به سه شكل : مراقبت ، محافظت، پروراندن (عمل‌آوري حرارتي) براي بتن ريخته شده درقالب ضروري است .

الف ) مراقبت

به مجموعه تدابیری گفته میشود که باعث شود سیمان موجود در بتن به مدت کافی- مرطوب بماند بطوری که حداکثر- میزان آبگیری آن ، چه در لایه های سطحی دانه ها و چه در حجم آن میسر باشد.

عوامل موثر در مراقبت بتن شامل سرعت باد ، میزان تبخیر سطحی ، دمای بتن در موقع بتن ریزی ، رطوبت محیط ، ....میباشد .

جلوگیری از افت رطوبت بتن ، نه فقط به این دلیل است که افت رطوبت بنحو نامطلوبی بر توسعه مقاومت اثر میگذارد ، بلکه به این دلیل که منجر به جمع شدگی خمیر سیمان میگردد، نفوذپذیری را افزایش میدهد و مقاومت در برابر سایش کاهش می یابد ، حائز اهمیت است.  

روشهاي مختلف عمل‌آوري رطوبتي (مراقبت) : ( شرح کاملتر این بخش را میتوانید در فصل بتن ریزی در هوای گرم مطالعه بفرمایید ) 

عمل‌آوري با آب 

عمل‌آوري عايقي 

 ب) محافظت

به مجموعه تدابیری اطلاق می گردد که مانع اثر نامطلوب عوامل بیرونی مانند شسته شدن به وسیله باران یا آب جاری و سرد شدن سریع یا یخبندان یا گرمای شدید و تابش آفتاب ، لرزش ضربه و.. می شوند .( برای توضیحات بیشتر به بخش بتن ریزی در هوای سرد و گرم مراجعه شود.)

ج) پروندان ( عمل آوری حرارتی)

تسریع در گیرش و سخت شدن بتن به کمک حرارت موجود در بتن می باشد .( لطفا" بخش بتن ریزی در هوای سرد مطالعه شود.)

تخمین بتن مورد نیاز :

در مورد تخمین بتن مورد نیاز یک پروژه لازم به ذکر است که با توجه به تغییرات هرچند کم در ابعاد قالبها و اضافه حفاری های اطراف فنداسیون ها و با توجه به وسعت زیاد محل بتن ریزی ممکن است اختلاف قابل ملاحظه ای بین عدد تخمین زده شده و بتن مصرف شده وجود داشته باشد . بعنوان مثال در یک پروژه کوچک ، مساحت فنداسیون که قابل بتن ریزی می باشد 10 متر مربع بوده و در هنگام پرداخت یک سانتی متر بتن ضخیمتر کشیده شود حدود یک متر مکعب به حجم بتن مصرفی ناشی از این اشتباه افزوده خواهد شد . یا در سقفهای تیرچه بلوک در صورت ویبره با استفاده از بتن با روانی بالا حجم بتن مصرفی بشدت بالا می رود . وجود ضایعات هنگام بتن ریزی ، حفاری زیادتر از اندازه ، طریقه تراکم ، جا باز کردن قالب ها، خروج هوای موجود در بتن ، از جمله عوامل کاهش حجم بتن سخت نشده می باشند لازم به ذکر است که پیمانکاران و مهندسین ناظر به این امر توجه جدی داشته باشند

CONTACT WITH US

+880 1718 542 596

info@bdthemes.com